Geçen hafta, iyi seçilmiş bir matkap ucu ve karotiyerin kurtarılan karotu gerçekten sağlayıp sağlamadığını belirleyen küçük parça olan karot kaldırıcılarını inceledik. Bu hafta, bunların hiçbiri yapılmadan önce verilen bir karara geri dönüyoruz: en başta hangi sondaj çubuğu serisinin çalıştırılacağı. BQ, NQ, HQ ve PQ adlandırmaları her teklifte ve her teknik özellikte karşımıza çıkar, ancak birini diğerine tercih etmenin ardındaki mantık açıkça belirtilmeye değer.

Tel çubuk sondaj çubuğu boyutları, her boyut adlandırmasının dış çap, iç çap ve kuplaj boyutlarının sabit bir setine karşılık geldiği DCDMA (Elmas Karot Sondaj Üreticileri Birliği) sistemini izler. B, N, H, P harf öneki, daha küçükten büyüğe doğru genel boyut sınıfını gösterir: B, dört yaygın serinin en küçüğüdür, N ve H orta menzilli iş atlarıdır ve P, genel keşif kullanımındaki en büyük standart boyuttur. "Q" soneki, aynı boyut sınıfındaki geleneksel (tel olmayan) çubukların aksine, özellikle tel serisini belirtir.

Çubuk, karotiyer, matkap ucu, muhafaza ve karot kaldırıcıların tümü aynı seri içinde boyut olarak eşleştirilmesi gerektiğinden - bu makale dizisi boyunca tekrar döndüğümüz bir nokta - projenin başında seçilen çubuk boyutu, delikten aşağı inen diğer tüm bileşenlerin boyutunu etkili bir şekilde kilitler.

BQ, en küçük standart tel serisidir ve dört serinin en küçük karot çapını üretir. Genellikle delik boyutunun en aza indirilmesi gerektiğinde seçilir - dar erişimli sahalar için, çubuk ağırlığını ve tork gereksinimlerini azaltmanın önemli olduğu çok derin delikler için veya mevcut analiz veya jeoteknik amaç için daha küçük bir karot çapının kabul edilebilir olduğu programlar için. Karşılığında daha küçük bir karot örneği ve bazı zemin koşullarında daha büyük bir çubuğun sağladığından daha az stabilite elde edilir.

NQ, çoğu keşif programının varsayılan olarak seçtiği boyuttur ve bunun iyi bir nedeni vardır: karot çapı, çubuk mukavemeti, delik boyutu ve maliyet arasında pratik bir denge kurar. Çoğu analiz ve kayıt amaçları için yeterince büyük bir karot çapı üretirken, daha büyük serilere göre çubuk ağırlığını ve sondaj maliyetlerini daha yönetilebilir tutar. Bir proje özetinde BQ veya HQ'ya doğru iten belirli bir kısıtlama belirtilmemişse, NQ çok sık doğru başlangıç varsayımıdır.

HQ, NQ'dan hem çubuk hem de karot çapında artış gösterir. Daha büyük çap, sapmalı veya zorlu zeminde çubuk stabilitesini artırır ve daha büyük karot çapı genellikle jeoteknik çalışmalar veya daha büyük bir numunenin yapısal kayıtların güvenilirliğini artırdığı durumlar için tercih edilir. Karşılığında daha ağır çubuk, daha yüksek tork ve pompa kapasitesi gereksinimleri ve genellikle NQ'dan metre başına daha yüksek maliyet elde edilir.

PQ, dört yaygın serinin en büyüğüdür ve genellikle projenin gerçekten en büyük pratik karot çapına ihtiyaç duyduğu durumlarda - genellikle ayrıntılı jeoteknik araştırma için veya numune hacminin aşağı akış testleri için sınırlayıcı faktör olduğu durumlarda - belirtilir. PQ çubuğu buna göre ağırdır ve daha küçük veya daha hafif bir çubuk üzerinde seriye bağlı kalmadan önce doğrulanmaya değer, onu verimli bir şekilde çalıştırmak için yeterli kaldırma ve tork kapasitesine sahip bir sondaj makinesi gerektirir.

Her çubuk boyutu, doğru şekilde teleskopik olarak geçen eşleşen bir muhafaza boyutuna sahiptir - örneğin, NQ muhafazasının içine HQ çubuğu çalıştırmak basitçe işe yaramaz ve buradaki uyumsuzluklar, muhafazanın sondaj programından önce önceden sipariş edilmesi gereken çok delikli bir programda daha yıkıcı planlama hatalarından biridir. Bir deliğin muhafaza edilmesi ve ardından muhafaza ayakkabısının altında daha küçük bir çapta devam ettirilmesi gerektiğinde, bu teleskopik ilişki, orijinal olarak planlanan çubuk ve matkap ucunun muhafaza dizisinden geçmesini sağlarken boyutun ne kadar düşürülebileceğini belirler.

Uygulamada, seçim genellikle üç soruya iner: analiz veya jeoteknik programı aslında ne kadar karot çapı gerektiriyor, deliğin ne kadar derinlik ve zemin koşullarıyla karşılaşması bekleniyor ve sahada ne kadar sondaj makinesi kapasitesi mevcut. Yönetilebilir sondaj makinesi gereksinimleriyle maksimum derinliği kovalayan bir program BQ veya NQ'ya yönelir; numune boyutunu veya zorlu zeminde stabiliteyi önceliklendiren bir program HQ veya PQ'ya yönelir. Bu kararı planlama aşamasında doğru almak, bir programın ortasında çubuk boyutunun zemin koşullarına veya numune alma gereksinimlerine uymadığını keşfetmenin çok daha pahalı sorununu önler.

Bu seride ele aldığımız her bileşende olduğu gibi, çubuk boyutu tek başına alınan bir karar değildir - matkap ucu, karotiyer, reaming shell, karot kaldırıcı ve onu takip eden muhafazanın boyut sınıfını belirler, bu da ilk çubuk delikten aşağı inmeden önce doğru hale getirmeye değer olmasının tam nedenidir.